Stani, stani Ibar vodo – Dragiša Nedović, nepoznati autor „narodnih“ pjesama

Iako je napisao brojne pjesme za koje većina misli da su narodne, o njemu se skoro ništa ne zna

Foto: nadlanu.com

Dragiša Nedović je bio samouki kompozitor, muzičar i pjesnik, autor brojnih pjesama koje su u narodu prihvaćene kao izvorne.

Rođen je 20. jula 1916. godine u Kragujevcu, u siromašnoj gradskoj porodici. Još otkako je naučio da piše, pisao je i komponovao pjesme. Naučio je da svira gitaru, a sa šesnaest godina je napustio kuću otišao u bijeli svijet sa idejom “da narod čuje njegovu muziku”.

U Bosni se upoznao sa sevdalinkama. U Višegradu je jednoj djevojci posvetio pjesmu po nazivu “Jutros rano slušam”, a koja je kasnije preimenovana u “U lijepom starom gradu Višegradu”.
U Dalmaciji je napisao pjesme koje su se dugo smatrale izvornim, a to su “Kad si bila mala Mare” (originalan naziv “Mare, Mare, srićo moja”), “O lipa ti neznanko”, “O brodiću bijeli”, “Split”, “Jadrane plavi”…

Poslije nekoliko godina, vraća se u rodni Kragujevac, i tu ga i zatiče Drugi svjetski rat.
21. oktobra 1941. godine izveden je na strijeljanje u Šumaricama, ali ga prepoznaju kao muzičara, i deportuju u Njemačku gdje je proveo četiri godine. Po završetku rata vraća se u rodno mjesto i tada saznaje da je veći broj njegovih pjesama uništen.

U zarobljeništvu je obolio od zapaljenja pluća i tada piše pjesmu “Bolna su mi pluća” koja biva zabranjena od strane Centralnog komiteta i Tita, uz objašnjenje da navodi na samoubistvo. Naime, u to vrijeme je bio veliki broj oboljelih od ove opake bolesti, a tužan tekst pjesme u kojoj pjesnik kaže da se predaje smrti ih je zaista navodio da pomisle da život više nema smisla. Kasnije je ovu pjesmu rehabilitovala Jovanka Broz.

Dragiša Nedović je umro u pedesetoj godini od infarkta, 31. januara 1966. godine. Cio život proveo u siromaštvu, nikad priznat za sve što je učinio za narodnu muziku. I dan danas rijetko ko zna da upravo on stoji iza pjesama koje se najčešće naručuju po kafanama i pjevaju na velikim proslavama.

U njegove poznatije pjesme spadaju:
“Smederevo, grade od starina”, “Kome šumiš, oj Moravo”, “Negde u daljini pogled mi se gubi”, “Na Moravi vodenica stara”, “Šumadijo rodni kraju”, “Kosio sam seno, dole kraj Morave”, “Bašto moja, puna li si cveća”, “Siromah sam druže”, “Harmoniko moja, suzom nakvašena”, “Ajd’ d’ idemo Rado”, “Jesen prođe, ja se ne oženi’”, “Lepe li su nano, Gružanke devojke”, “Stani, stani Ibar vodo”, “Obraše se vinogradi”, “U lijepom starom gradu Višegradu”, “Prođoh Bosnom, kroz gradove”, “Pluća su mi bolna”, “Ja posadih jednu ružu belu”, “Ja ne žalim oči svoje”, “Ako pitaš srce moje”, “Teci teci hladna Jesenice”, “Tebi moja Šumadijo”, “Što da žalim mladost svoju”, “Kosio sam seno dole kraj Morave”, “Pokraj Ibra, mala varošica”, “Kome šumiš, oj Moravo”, “Igra kolo kraj Nišave”, “Zarudela zora na Moravi”, “Beograde, grade na Dunavu”, “Odrast’o sam dole, kraj same Morave” …

Izvor: nadlanu.com

Izvor: youtube.com

Leave a Reply