Stana Cerović – jedini preživjeli ,,sin“ svoga oca

Običaj koji je, nekada davno, dopuštao kući bez muških potomaka, da izabere jednu kćerku koja će preuzeti ulogu sina nasljednika, provukao se sve do 21. vijeka. I to uglavnom u izrazito patrijarhalnim i izolovanim sredinama. Poznate pod imenom “virdžine”, ove su se žene zaklinjale da se nikada neće udati

Stana Cerovic schwor als junges Mädchen, wie ein Mann zu leben und niemals zu heiraten. Nur unter dieser Voraussetzung konnte sie den Hof ihrer Eltern erben und weiterführen. Die über 80-Jährige ist die letzte noch lebende „eingeschworene Jungfrau“ Montenegros. Bis heute lebt sie wie ein Mann.
Foto: photo-n-ost.photoshelter.com (Stana Cerović)

Pored toga što su nosile mušku odjeću, virdžine su i u najkonzervativnijoj ruralnoj sredini imale pravo da sjede u kafani sa muškarcima, da puše na javnom mjestu i da nose oružje. Ove muške “privilegije” date jednoj ženi imale su svoju cijenu. Virdžina je obavljala teške poslove, brinula je o svim ostalim članovima porodice i morala do kraja života ostati vjerna svojoj zakletvi – da neće formirati svoju porodicu. U prošlosti je to bio i uslov da žensko dijete nasljedi porodično bogatstvo.

Nedavno je posljednja crnogorska virdžina bila prisiljena da napusti svoje rodno selo Tušina u opštini Šavnik i da prihvati pomoć koja joj je ponudjena u staračkom domu u Risanu, blizu Kotora.

B8E1446E-B78E-49B6-9A7C-9ED94B7662C6_cx0_cy14_cw0_w987_r1_s_r1
Foto: Radio Slobodna Evropa (Stana Cerović)

Stana Cerović rođena je 1936. godine kao najmlađa kćerka u porodici u kojoj je bilo pet sestara i dvoje muške djece. Dječaci su rano umrli i porodica je ostala bez “nasljednika”. Stana je još u djetinjstvu obećala svom ocu da se neće nikada udati i da će ona biti glava porodice. U jednom od brojnih intervjua, kazala je kako je pušila od svoje pete godine, a već sa sedam orala je zemlju uporedo s ocem. On ju je naučio i da rukuje puškom.

186cc0fe69568a6c18901b22b4f55fa9
Foto: www.blic.rs

Nikada se nije oblačila kao žena, a ono što su se na selu smatrali tradicinalnim ženskim poslovima, kakvi su pranje veša i kuhanje, obavljale su njene sestre. Stana je zauvijek bila “sin – nasljednik”.

U njenom životu nije bilo mjesta za pitanje šta je sve propustila zbog toga što nije imala ni jedno bitno iskustvo žene. U njenom svijetu za ženu je bila čast to što može voditi život muškarca.

virdzina
Foto: www.prva.rs

Stana je primala u goste novinare, antropologe, etnologe i sve one koji su bili zainteresirani za njeno iskustvo virdžine. Kada se približila 80-im godinama, nije više mogla da ispunjava svoje dužnosti. Bila je prisiljena da proda sve osim jedne krave, koja ju je prije godinu dana povrijedila.

Nedavno objavljena reportaža crnogorske televizije o Stani Cerović dotakla je srca brojnih njenih sugrađana. Pomoć je ponuđena sa svih strana.

“Naša je dužnost da brinemo o Stani”, izjavio je jedan zvaničnik opštine Šavnik. Nekoliko ustanova je ponudilo smještaj i brigu, ali je socijalni radnik Šavnika odredio Dom u Risanu.

Portreti virdžina

Vjeruje se da je ova praksa postojala još u 15. vijeku i da se najduže zadržala u sjevernoj Albaniji, nekim dijelovima Kosova, na sjeveru Crne Gore i u dalmatinskoj Zagori. Pored toga što su nosile mušku odjeću, virdžine su najčešće nosile i muške frizure, mijenjale su ženska imena u muška, a svoje ponašanje prilagodjavale “novoj ulozi” tako dobro da su im imitacije kreirale potpuno drugu ličnost.

28243F0E-F08A-44E8-8B28-6900FD116FC6_w610_r1_s
Foto: Radio Slobodna Evropa (Albanske virdžine)

Prije nekoliko godina američki foto reporter Jill Peters obišao je dijelove sjeverne Albanije i napravio unikatnu kolekciju fotografija – portreta virdžina.

Vjeruje se da danas živi manje od 100 virdžina. Albanska književnica Elvira Dones objavila je 2007. godine knjgu pod naslovom “Virdžina” koja prati sudbinu djevojke Hane. Ona dio života provodi kao virdžina, ali nakon smrti roditelja odlazi za svojom sestrom u Italiju.

Uz burne unutrašnje drame ali i uz pomoć sestre i njene kćerke, Hana se vraća svojoj ženskj prirodi. Talijanska rediteljka Laura Bispuri na osnovu ove knjige je 2015. godine snimila zapažen film.

Suprotno junakinji knjige Elvire Dones, Stana Cerović želi ostati zapamćena samo kao jedini preživjeli sin svog oca.

Izvor: Gordana Knežević, Radio Slobodna Evropa

Sworn virgin trailer, youtube.com

Оставите одговор